Endometriozis: Tanısı Yıllar Alan Hastalık

Endometriozis, rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında — yumurtalıklarda, bağırsakta, mesanede, karın zarında — yerleşmesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Bu doku da her döngüde hormonlara yanıt verir, kanar; ama dışarı atılamaz. Sonuç: iltihap, yapışıklık ve ağrı.

Neden tanı bu kadar geç konuyor?

Tek bir kültürel cümle yüzünden: "Regl ağrısı normaldir, herkes çeker." Şiddetli ağrı normalleştirildiği için kişi başvurmuyor, başvurduğunda da yeterince ciddiye alınmayabiliyor. Uluslararası verilerde tanı süresi ortalama 7-10 yıl.

Belirtiler

• Şiddetli regl ağrısı — ağrı kesiciye yanıt vermeyen, işe/okula gitmeyi engelleyen
• Regl dışı günlerde de süren pelvik ağrı
• Cinsel ilişki sırasında ya da sonrasında ağrı
• Bağırsak hareketi veya idrar sırasında ağrı (özellikle regl döneminde)
• Yoğun kanama ve ara kanama
• Kronik yorgunluk
• Şişkinlik ("endo belly")
• Gebe kalmada güçlük

Önemli: Ağrının şiddeti hastalığın yaygınlığıyla orantılı değildir. Küçük odaklar çok ağrı yapabilir, yaygın hastalık sessiz seyredebilir.

Tanı

Ayrıntılı öykü ve muayene ilk adımdır. Ultrason ve MR bazı formları gösterebilir ama normal görüntüleme hastalığı dışlamaz. Kesin tanı laparoskopiyle konur. Günümüzde tedaviye başlamak için laparoskopi beklenmesi gerekmez.

Tedavi seçenekleri

• Ağrı yönetimi (NSAİİ ilaçlar, fizik tedavi, pelvik taban çalışmaları)
• Hormonal tedaviler — döngüyü baskılayarak odakların uyarılmasını azaltır
• Cerrahi — odakların çıkarılması
• Beslenme ve yaşam tarzı desteği, ağrı psikolojisi

Ne yapmalı?

Ağrınızı yazın. Hangi günlerde, ne şiddette (1-10), hangi ilaca yanıt verdi, hangi aktiviteyi engelledi. Bu kayıtla gitmek, "çok ağrıyor" demekten kat kat etkilidir. Ve gerekirse ikinci görüş alın — ısrarcı olmak burada bir hak.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez.